Planetarium.pl - Planetaria w Polsce

Pierwsze planetaria były mechanicznymi, miniaturowymi modelami Układu Słonecznego, arcydziełami rzemiosła zegarmistrzowskiego.

Idea współczesnego planetarium, całkowicie innego od wcześniejszych urządzeń, narodziła się w Niemczech na początku XX w. W 1913 dr Max Wolf dyrektor obserwatorium w Heidelbergu zaproponował dopiero powstającemu Deutsches Museum w Monachium aby zbudować urządzenie, które potrafiłoby szczegółowo odtwarzać gwiazdy i planety wraz z ruchami nieba.

Wykonanie takiego urządzenia zlecono firmie Carl Zeiss w Jenie. W marcu 1919 prof. Walther Bauersfeld inżynier i późniejszy dyrektor zakładów optycznych Zeissa przedstawił koncepcję budowy specjalnego projektora, który umożliwiłby wyświetlanie przez specjalne projektory gwiazd i planet wraz z ich ruchami na powierzchni kopuły pełniącej rolę ekranu.

Baursfeld wraz z współpracownikami przez blisko cztery lata prowadzili szczegółowe obliczenia i badania. Zakończenie ich pracy nastąpiło latem 1923 r. kiedy to pod kopułą o średnicy 16 m, zbudowaną na dachu zakładów Zeissa w Jenie, zaprezentowano pierwszy na świecie projektor planetarium przeznaczony dla Deutsches Museum w Monachium.

Oficjalne otwarcie pierwszego planetarium miało miejsce w maju 1925 r. w nowo powstałym Deutsches Museum. Pierwszy projektor planetarium tzw. Modell I był arcydziełem techniki. Na sferycznym suficie z 31 projektorów rozmieszczonych na kuli o średnicy 50 cm wyświetlanych było aż 4500 gwiazd. Jedenaście projektorów pozwalało na odtwarzanie Drogi Mlecznej, a 30 innych na wyświetlanie rysunków gwiazdozbiorów. Ponadto istniała specjalna "kratownica", w której na poszczególnych półkach umieszczono projektory Słońca, planet i Księżyca z możliwością odtwarzania jego faz.